Mensen met een verstandelijke beperking zijn vaker slachtoffer van seksueel geweld dan mensen zonder beperking. Ook is het seksueel geweld ernstiger, en zijn de plegers meestal bekenden van het slachtoffer. Dit zijn een paar resultaten van het onderzoek Beperkt weerbaar van Rutgers WPF en MOVISIE.
Het onderzoek is in opdracht van VWS uitgevoerd onder ruim 1800 mensen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking, ouders en professionals. Degenen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking kregen een vragenlijst, mensen met een verstandelijk gehandicapten werden geïnterviewd.
Cijfers onderzoek
61% van de vrouwen en 23% van de mannen met een verstandelijke beperking heeft een vorm van seksueel geweld meegemaakt, variërend van op een kwetsende manier aangeraakt worden tot verkrachting. Dit is hoger dan in de algemene bevolking. Bij vrouwen met een lichamelijke beperking is dit cijfer 35% en bij mannen 15%. Die percentages worden hoger als er naar specifieke vormen van seksueel geweld wordt gevraagd. Een aanzienlijk deel van het seksueel geweld heeft zich in de jeugd afgespeeld, met name bij mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking. Ook mannen met een lichamelijke of visuele beperking bleken met name op jonge leeftijd vaker seksueel geweld te hebben meegemaakt dan mannen zonder beperking.
| Verstandelijke beperking |
Lichamelijke
beperking
|
Visuele beperking | Auditieve beperking(2) |
Algemene
Bevolking
|
|
|---|---|---|---|---|---|
| Ooit meegemaakt (1) |
Mannen 23%
Vrouwen 61%
|
Mannen 15%
Vrouwen 35%
|
Mannen 12%
Vrouwen 21%
|
Mannen 7%
Vrouwen 43%
|
Mannen 6%
Vrouwen 34%
|
| Incident meegemaakt (1) |
Mannen 44%
Vrouwen 72%
|
Mannen 22%
Vrouwen 49%
|
Mannen 18%
Vrouwen 37%
|
Mannen 17%
Vrouwen 54%
|
Mannen 21%
Vrouwen 56%
|
| Verkrachting |
Mannen 7%
Vrouwen 23%
|
Mannen 5%
Vrouwen 21%
|
Mannen 2%
Vrouwen 13%
|
Mannen 3%
Vrouwen 14%
|
Mannen 3%
Vrouwen 12%
|
(1) Ooit meegemaakt is het antwoord op de algemene vraag of ze ervaring hadden met seksueel geweld. Bij incident meegemaakt is gevraagd naar verschillende vormen van seksueel geweld.
(2) De steekproef onder mensen met een auditieve beperking was niet representatief.
De aard van het seksueel geweld is ernstiger
Vooral verkrachting komt vaker voor onder vrouwen én mannen. Opmerkelijk is dat de omgeving van mensen met een verstandelijke beperking (hulpverleners en familie) een veel lagere prevalentie rapporteert dan de betrokkenen zelf. Het blijkt dat zij niet altijd op de hoogte zijn van het misbruik. De plegers zijn meestal mannen en vaak bekenden van het slachtoffer, zoals (ex)partners, familie of een kennis. Slechts bij een kleine groep betreft het hulpverleners. Projectleider en senior-onderzoeker Willy van Berlo van Rutgers WPF had deze cijfers op basis van internationaal onderzoek wel verwacht: “Dit is een groep die door een stapeling van risicofactoren extra kwetsbaar is. Dat is zorgelijk. Preventie is van groot belang.”
Voorlichting en weerbaarheid
De respondenten zelf geven aan dat vooral meer voorlichting en een grotere weerbaarheid zou helpen om zich te beschermen tegen seksueel geweld, ook op jonge leeftijd. Ook begeleiding die actief anticipeert op het mogelijk voorkomen van seksueel geweld is belangrijk. Hulpverleners en familie zouden volgens de mensen met een verstandelijke beperking alert moeten en in staat moeten zijn signalen te herkennen en adequaat in te grijpen.
Signaalgevoeligheid professionals
Rutgers WPF en MOVISIE pleiten voor een actief en adequaat beleid binnen instellingen, en de daadwerkelijke implementatie daarvan. “De sector is al actief met beleid, maar er is nog winst te behalen in het vergroten van de signaalgevoeligheid bij alle betrokkenen, zeker de professionals,” zegt Nico van Oosten, senior onderzoeker van MOVISIE.
In het rapport worden aanbevelingen gedaan voor instellingen, zorgprofessionals en de overheid.
Beperkt weerbaar. Een onderzoek naar seksueel geweld bij mensen met een lichamelijke, zintuiglijke of verstandelijke beperking (1.2 MB)
